De complexiteit van ‘megaprojecten’ (en de flexibiliteit die dit vereist)

Grote bouw- en infrastructuurprojecten (zogenaamde megaprojecten) zijn complex en brengen grote risico’s met zich mee. Hoe zorg je dat je niet bezwijkt onder de enorme hoeveelheden eisen, beschrijvingen, kaders, ontwerpen, objecten, belangen, stakeholders en juridische randvoorwaarden? En hoe zorg je dat je de onderlinge relaties, afhankelijkheden, externe deadlines en financiële belangen niet uit het oog verliest. Dit alles maakt van dergelijke projecten risicovolle ondernemingen voor zowel de opdrachtgevers als de opdrachtnemers. Een goed inzicht in alle beschikbare informatie, in het bijzonder de onderlinge afhankelijkheden, voorkomt faalkosten, vertragingen, juridische aansprakelijkheid en conflicten.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat bijna alle megaprojecten over budget en tijd gaan met alle dure rechtszaken van dien. Maar waarom gaat dit zo? En is het te voorkomen?

Waardoor megaprojecten misgaan

In februari 2020 publiceerden drie wetenschappers een studie getiteld ‘What Are the Causes and Cures of Poor Megaproject Performance?’ Dit artikel identificeert een aantal oorzaken van de slechte prestaties van megaprojecten en geeft aan hoe deze kunnen worden weggenomen. De studie vond een aantal factoren die op verschillende gebieden bijdragen aan slechte prestaties. Onder de noember ‘Risico en onzekerheid’ werden twee belangrijke oorzaken genoemd:

  • Gebrek aan flexibiliteit: geen vermogen om zich aan te passen of te reageren op veranderende en onzekere omstandigheden;
  • Algehele complexiteit: megaprojecten worden gekenmerkt door een groot aantal elementen met onderlinge relaties en relaties met de externe omgeving.

Men concludeerde dat voor maximale ontwerpflexibiliteit het essentieel is de organisatie in te richten zodat deze zich makkelijk aanpast aan verandering en om het projectmanagement zo in te richten dat flexibiliteit en beheersing in evenwicht zijn. Tevens was het advies om te accepteren dat megaprojecten niet vanaf het begin volledig gespecificeerd kunnen zijn en daarom om te investeren in aanpassingsstrategieën.

Het algemene gebrek aan flexibiliteit en het niet goed kunnen omgaan met complexiteit heeft alles te maken met het niveau van de IT ondersteuning in de bouwsector. Over de gehele wereld worden de meeste projectprocessen en informatiestromen gedreven door een document-gestuurde aanpak. Doordat hierdoor het totale overzicht van het project verloren gaat wordt eigenlijk de mogelijkheid ontnomen om sowieso te kunnen ingrijpen. Met als gevolg een serieuze kans op fouten.